Ugljikohidrati su velike biološke molekule ili makromolekule sastavljene od ugljikovih (C), vodikovih (H) i kisikovih (O) atoma

Naziv je najčešći u biokemiji gdje se kao sinonimi za njih rabe nazivi saharidi ili šećeri

U bromatologiji ili znanosti o hrani i u mnogim drugim neformalnim kontekstima naziv ugljikohidrat često označava svaku hranu koja je posebno bogata složenim ugljikohidratom škrobom (poput žitarica, kruha i tjestenine) ili jednostavnim ugljikohidratima poput šećera (prisutna u slatkišima, džemovima i desertima).

Ugljikohidrati uključuju:

  • jednostavne šećere ili monosaharide (npr. glukozu i fruktozu),
  • te složene šećere:

- oligosaharide (ponajprije disaharide, npr. saharozu, laktozu) i
- polisaharide (glikogen, škrob i celulozu).

Ugljikohidrati su glavni izvor energije u tijelu i u bilo kojoj fazi trošenja energije, bilo putem vježbanja ili gladovanjem. Njihovim unosom osiguravamo energiju za rast mišića, ali i energiju potrebnu mozgu i ostalim organima za rad.

Kako razlikovati jednostavne od složenih šećera?Odgovor je po glikemijskom indexu (GI)

A što je GI? GI ili glikemijski indeks je mjera koja označava brzinu i intenzitet povišenja razine glukoze u krvi nakon konzumiranja određene hrane. Kao referentna vrijednost 100 se uzima stolni šećer (saharoza) ili bijeli kruh.

 

„loši ugljikohidrati“

GI

„dobri ugljikohidrati“

GI

Bijelo brašno

125

Cjelovite žitarice

50

Pivo

110

Cjelovita riža

50

Bijeli kristalni šećer

100

Grašak

50

Kukuruz

95

Zobene pahuljice

40

Krumpir

95

Raženi kruh

40

Med

90

Mliječni proizvodi

35

Bijela riža

85

Voćni sladoled (umjetno zaslađen)

35

Mrkva

85

Svježe voće (osim banane)

30

Suho voće

70

Crna čokolada >70% kakao

25

Banane

70

Soja

20

Bijela tjestenina

60

Zeleno povrće,šampinjoni,rajčica

<15

 

 

Limun i grejp

10

 

Jednostavni ugljikohidrati se sastoje od samo jedne (moonosaharidi) ili dvije (disaharidi) molekule. Oni se probavljaju brzo, već 15-ak minuta nakon unosa.

Složeni  šećeri (polisaharidi) su građeni od više monosaharida i u pravilu imaju nešto niže GI vrijednost